Memur-Sen ve Eğitim-Bir-Sen tarafından Türkiye genelinde yapılan geniş katılımlı saha araştırması, zorunlu eğitim sisteminde köklü bir değişim talebini gözler önüne serdi. 81 ilde, öğretmen, öğrenci, veli ve okul yöneticilerinden oluşan 36 bini aşkın katılımcıyla yürütülen çalışmada, liselerde “2 yıl zorunlu + 2 yıl isteğe bağlı” eğitim modeli güçlü bir destek buldu.
Eğitim-Bir-Sen Genel Başkanı Ali Yalçın’ın kamuoyuna açıkladığı araştırma sonuçlarına göre, 12 yıllık mevcut zorunlu eğitim süresine yönelik ciddi eleştiriler ve reform beklentileri bulunuyor. Özellikle öğretmen ve yöneticilerin yüzde 90’dan fazlası sistemin son 4 yılının yeniden ele alınması gerektiğini düşünüyor.
En Fazla Destek “2+2” ve “3+1” Modellerine
Araştırmada en çok desteklenen modellerin başında “2+2” sistemi yer aldı. Bu sistemde lise eğitiminin ilk iki yılı zorunlu, kalan iki yılı ise isteğe bağlı olacak şekilde yapılandırılması öneriliyor. Katılımcıların önemli bir kısmı da “3 yıl zorunlu + 1 yıl isteğe bağlı” modeline olumlu yaklaştı.
Eğitim Süresi ve İş Hayatı Uyumsuz
Katılımcıların büyük çoğunluğu, mevcut eğitim süresinin iş hayatının beklentileriyle uyumlu olmadığını, öğrencilerin iş hayatına erken katılımını engellediğini belirtti. Araştırmada, özellikle meslek seçimine yönelik yönlendirme eksikliği ve lise son sınıfın verimsizliği gibi yapısal sorunlar da öne çıktı.
Lise Son Sınıf İçin Yeni Rol: Kariyer Planlama Yılı
Öğrencilerin yüzde 92’si, öğretmenlerin yüzde 90’ı lise son sınıfın üniversiteye hazırlık ya da kariyer planlama yılına dönüştürülmesi gerektiğini savundu. Mevcut yapıda lise son sınıfın gereksiz olduğunu düşünenlerin oranı ise oldukça yüksek: öğretmenlerde %83, öğrencilerde %75.
Esnek ve Modüler Ortaöğretime Yönelim
Araştırma sonuçları, toplumun daha esnek, bireyselleştirilmiş ve modüler bir lise yapısına destek verdiğini gösteriyor. Katılımcıların büyük bölümü, öğrencilerin kendi ilgi alanlarına göre şekillenen bir ortaöğretim modelini benimsiyor.
Eğitim Politikası İçin Yol Haritası
Saha araştırması, yalnızca eleştirileri değil; çözüm önerilerini de içeriyor. “2+2” ve “3+1” modelleri, Milli Eğitim Bakanlığı’nın eğitim sistemini yeniden şekillendirme çalışmalarında değerlendirilebilecek somut seçenekler olarak ön plana çıkıyor.
Bu çalışma, zorunlu eğitimin süresinden yapısına, işlevinden beklentilere kadar çok sayıda konuyu gündeme taşıyarak, Türkiye’de eğitim politikalarının geleceğine ışık tutuyor.
