Türkçede geçmişten günümüze kullanılan bazı deyimler ve benzetmeler, eski yaşam kültüründen izler taşıyor. Bunlardan biri de “pazar kayığı gibi” ifadesi. Peki bu söz ne anlama geliyor ve neden çok yüklenmiş taşıtlar için kullanılıyor?

“Pazar Kayığı Gibi” Ne Demektir?

Türk Dil Kurumu Güncel Türkçe Sözlük’te “pazar kayığı gibi” ifadesi, “çok yüklenmiş taşıtlar için kullanılan söz” olarak yer almaktadır.

Günümüzde ise bu ifade yalnızca araçlar için değil, kapasitesinin çok üzerinde yük taşıyan veya aşırı dolu görünen her şey için mecaz anlamda kullanılmaktadır.

Pazar Kayığı Nedir?

Pazar kayıkları, özellikle Osmanlı döneminde ve Cumhuriyet’in ilk yıllarında büyük şehirlerde kullanılan yük kayıklarıydı.

Bu kayıklarla;

• sebze,
• meyve,
• tahıl,
• odun,
• canlı hayvan,
• çeşitli ticari ürünler

şehir pazarlarına taşınıyordu.

Kazancı artırmak isteyen kayıkçılar çoğu zaman teknelerini alabildiğine doldurdukları için pazar kayıkları oldukça yüklü görünürdü.

Bu İfade Neden Ortaya Çıktı?

Eskiden İstanbul başta olmak üzere birçok sahil kentinde pazarlara giden kayıklar sabahın erken saatlerinde ağzına kadar yüklenirdi.

Bu görüntü zamanla halk arasında bir benzetmeye dönüştü.

Bugün;

• aşırı yüklenmiş kamyonlar,
• tıka basa dolu minibüsler,
• kapasitesinin üzerinde eşya taşıyan araçlar

için hâlâ “pazar kayığı gibi” benzetmesi yapılabiliyor.

Osmanlı’da Kayıkların Önemi

Motorlu araçların yaygınlaşmadığı dönemlerde deniz ulaşımı ticaretin en önemli parçalarından biriydi.

Özellikle İstanbul’da;

• Haliç,
• Boğaziçi,
• Marmara kıyıları

boyunca yüzlerce kayık her gün pazarlara mal taşıyordu.

Pazar kayıkları şehir ekonomisinin vazgeçilmez unsurları arasında yer alıyordu.

Günümüzde Bu İfade Kullanılıyor mu?

Her ne kadar pazar kayıkları artık günlük yaşamın bir parçası olmasa da ifade yaşamaya devam ediyor.

Örneğin;

• Bagajı tamamen dolu bir otomobil,
• Aşırı yük taşımış bir kamyon,
• Eşyalarla doldurulmuş bir kamyonet

için halk arasında “pazar kayığı gibi olmuş” denilebiliyor.

Benzer Türkçe Benzetmeler

Türkçede yük ve kalabalığı anlatan başka ifadeler de bulunuyor:

• İğne atsan yere düşmez
• Tıklım tıklım dolu
• Ağzına kadar dolu
• Hınca hınç dolu

“Pazar kayığı gibi” ise özellikle çok yük taşımayı anlatan geleneksel benzetmelerden biridir.

Sık Sorulan Sorular

Pazar kayığı gibi ne demektir?

TDK’ye göre çok yüklenmiş taşıtlar için kullanılan bir sözdür.

Pazar kayığı nedir?

Eskiden pazarlara yük taşıyan büyük kayıklara verilen addır.

Bu ifade neden ortaya çıkmıştır?

Pazar kayıklarının çoğu zaman kapasitesinin üzerinde yük taşıması nedeniyle halk arasında benzetme olarak kullanılmaya başlanmıştır.

Günümüzde hâlâ kullanılıyor mu?

Evet. Özellikle aşırı yüklenmiş araçlar için mecaz anlamda kullanılmaktadır.