Liselere Geçiş Sistemi (LGS) kapsamındaki merkezi sınava sayılı günler kala uzmanlar, doğru beslenme alışkanlıklarının öğrencilerin bilişsel performansı üzerindeki hayati etkisine dikkat çekiyor. Sınav sabahı yapılacak dengeli bir kahvaltının odaklanmayı artırdığı vurgulanırken; tam tahıllar, kaliteli proteinler ve sağlıklı yağların zihinsel yorgunluğu önlemede kilit rol oynadığı ifade ediliyor.
Sağlık Bilimleri Üniversitesi (SBÜ) Gülhane Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Nevra Koç, LGS gibi yüksek bilişsel performans gerektiren sınavlar öncesinde beslenmenin; dikkat, çalışma belleği ve işlem hızı üzerinde doğrudan belirleyici olduğunu söylüyor.
SEO Uyumlu Spot (Snippet): LGS’ye sayılı günler kala Prof. Dr. Nevra Koç’tan altın değerinde beslenme uyarıları! Sınav sabahı kahvaltısı nasıl olmalı, hangi besinler kaygıyı artırır? İşte yanıtı.
Son Günlerde “Beslenme Stabilizasyonu” Şart
Sınav döneminde öğün düzeninin korunmasının önemine değinen Prof. Dr. Nevra Koç, son günlerde radikal diyet değişikliklerinden kaçınılması gerektiğini belirtiyor. Koç, “Son günlerde amaç, diyet değişikliği değil beslenme stabilizasyonu olmalıdır. Yeni besin denemeleri yapılmamalı, mide ve bağırsak toleransı bilinen, vücudun alışkın olduğu besinler tüketilmelidir” uyarısında bulunuyor. Akdeniz tipi beslenme modelinin tam tahıllar, kaliteli proteinler ve sağlıklı yağlar içermesi sebebiyle bu süreçte bilişsel işlevleri en iyi destekleyen model olduğunu ekliyor.
“Kahvaltı Atlandığında Kaygı ve Stres Şiddetlenebilir”
Beynin temel enerji kaynağının glikoz olduğunu hatırlatan Koç, uzun süreli açlıkların dikkat dağınıklığı ve zihinsel yorgunluğa yol açtığını ifade ediyor. Kahvaltıyı atlayan öğrencilerin kan şekerinde sert dalgalanmalar yaşandığına dikkat çeken uzman, durumun risklerini şöyle özetliyor:
“Çalışmalar, kahvaltı yapan öğrencilerin özellikle dikkat testlerinde çok daha yüksek performans gösterdiğini ortaya koymaktadır. Kahvaltı yapılmadığında oluşan kan şekeri düşüşü; sınav sırasında dikkat kaybı, motivasyon düşüklüğü ve zihinsel yorgunlukla ilişkilidir. Ayrıca uzun süreli açlık, vücuttaki stres hormonlarını artırarak sınav kaygısını da ciddi oranda şiddetlendirebilir.”
Sınav Sabahı Menüsünde Neler Olmalı?
Prof. Dr. Nevra Koç, sınav sabahı hem tokluk süresini uzatacak hem de dikkat ve odaklanmanın sürdürülmesine yardımcı olacak ideal kahvaltı malzemelerini şu şekilde sıralıyor:
- Kaliteli Proteinler: Yumurta, peynir, süt veya yoğurt.
- Sağlıklı Karbonhidratlar: Tam tahıllı ekmek.
- Zihin Açıcı Yağlar: Ceviz, fındık ve badem gibi kuruyemişler.
Stresten İştahı Kapanan Çocuklara Özel Formül
Sınav kaygısının bazı öğrencilerde akut stese bağlı olarak iştahsızlık yaratabileceğini belirten Koç, bu durumdaki çocukların yoğun bir kahvaltıya zorlanmaması gerektiğini söylüyor. Böyle durumlarda küçük hacimli, sıvı veya yarı sıvı besinlerin tercih edilmesini öneren Koç; muz-süt, kefir, yoğurt-meyve veya tam tahıllarla zenginleştirilmiş smoothie tarzı içeceklerin kurtarıcı olabileceğini ifade ediyor.
Şekerli Gıdalar, Enerji İçecekleri ve Ağır Akşam Yemeklerine Dikkat!
Sınav performansını düşüren hatalı beslenme alışkanlıklarına karşı da ebeveynleri uyaran Prof. Dr. Nevra Koç, şu üç noktaya dikkat çekiyor:
- Basit Şeker Tuzağı: Şekerli gıdalar kan şekerini aniden yükseltip düşürdüğü için sınav anında ani dikkat dağınıklığına yol açar.
- Enerji İçecekleri: Yüksek kafein ve şeker içerikleri nedeniyle kalpte çarpıntıya ve sınav kaygısının artmasına neden olur.
- Ağır Akşam Yemeği: Sınavdan bir gün önceki akşam yemeği hafif ve dengeli olmalıdır. Fazla yağlı ve baharatlı yiyecekler sindirimi zorlaştırarak uyku kalitesini olumsuz etkiler.
Hafif Bir Sıvı Kaybı Bile Belleği Olumsuz Etkiliyor
Son olarak su tüketiminin de en az katı gıdalar kadar sınav başarısında pay sahibi olduğunu belirten Koç, vücuttaki hafif düzeydeki bir sıvı kaybının (dehidrasyon) bile dikkati ve kısa süreli belleği zayıflattığını vurguluyor. Bu nedenle sınav günü su tüketiminin tek bir anda çok miktarda değil, gün içine yayılarak dengeli bir şekilde yapılması gerekiyor. Uzman, ailelerin yemeği bir ödül ya da başarı mekanizması haline getirerek öğrenciler üzerinde fazladan bir psikolojik baskı kurmaması gerektiğinin de altını çiziyor.
